و فرمود : « لا تنظروا إلى طول ركوع الرّجل و سجوده ، فإنّ ذلك شيء اعتاده ، و لو تركه لاستوحش لذلك ، و لكن انظروا إلى صدق حديثه و أدأء أمانته » . « به طول دادن ركوع و سجود كسى منگريد ، كه اين عادت او شده ، و اگر آن را ترك كند به وحشت مىافتد ، و ليكن به راستگوئى و امانتداريش بنگريد » . آن حضرت به يكى از اصحاب خود فرمود : « بنگر كه على عليه السّلام به چه چيز در نزد رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم به آن مقام و مرتبه رسيد ، چنان باش ، على عليه السّلام همانا به راستگوئى و اداء امانت به آن مرتبه در نزد رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم رسيد » . و از آن حضرت روايت است كه : « انّ اللَّه لم يبعث نبيّا إلا بصدق الحديث و أداء الأمانة إلى البّر و الفاجر » . ( 1 ) « خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد مگر به راستگوئى و اداء امانت به نيكوكار و بدكار » . و نيز فرمود : « چهار چيز است كه در هر كه باشد ايمانش كامل است ، و هر چند از سر تا قدمش گناه باشد از ايمان او نمىكاهد ، و آنها راستگوئى و اداء امانت و حياء و خوشخوئى است » . و اخبار بسيار ديگرى نيز به اين مضامين رسيده است . و از انواع صدق ، صدق در گواهى است ، و آن ضد گواهى دروغ است ، و صدق در سوگند ، و آن ضد قسم دروغ است ، و وفاى به عهد ، و آن ضد خلف وعده است ، و اين نوع صدق ، يعنى وفاى به عهد ، برترين و دوست داشتنىترين انواع صدق است ، و از اين رو خداى تعالى اسماعيل پيامبر را به آن مىستايد و مىفرمايد : « انَّه كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَكانَ رَسُولا نَبِيّا » 19 : 54 ( مريم ، 54 ) « كه او درست وعده و فرستاده اى پيامبر بود » . گفته‌اند كه وى با شخصى در جائى وعده كرد و آن شخص نيامد ، اسماعيل بيست و دو روز در انتظار او باقى ماند . و روايت است كه : « مردى با رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم بيعت كرد و وعده داد كه در فلان مكان به خدمت حضرت برسد ، مرد در آن روز و روز

--> ( 1 ) بيشتر اين احاديث را با « اصول كافى » : باب صدق و اداء امانت ، و با « وسائل » كتاب حج ، باب وجوب صدق ، و با « مستدرك » : 2 - 84 - 89 تصحيح كرديم . .